{"id":12606,"date":"2026-10-02T14:51:25","date_gmt":"2026-10-02T17:51:25","guid":{"rendered":"https:\/\/vsbstia.org\/?p=12606"},"modified":"2026-10-02T14:51:25","modified_gmt":"2026-10-02T17:51:25","slug":"jaarrede-2027-uitvoering-wordt-doorslaggevend","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vsbstia.org\/?p=12606","title":{"rendered":"Jaarrede 2027: Uitvoering wordt doorslaggevend"},"content":{"rendered":"

De Jaarrede van president Jennifer Simons voor het dienstjaar 2027 bevat op verschillende terreinen beleidsvoornemens die aansluiten bij vraagstukken die de Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB) reeds geruime tijd onder de aandacht brengt. De nadruk op macro-economische stabiliteit, versterking van de productiesectoren, economische diversificatie, verbetering van het investeringsklimaat, arbeidsmarktontwikkeling, beroepsonderwijs, local content en modernisering van de overheid biedt belangrijke aanknopingspunten voor verdere samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven.<\/span><\/p>\n

Tegelijkertijd geldt dat de waarde van deze beleidsvoornemens uiteindelijk zal worden bepaald door de uitvoering. Juist daar ligt naar het oordeel van de VSB een van de grootste uitdagingen voor 2027. De president erkent dit zelf wanneer zij stelt dat Suriname niet zozeer een gebrek heeft aan plannen, maar aan consequente uitvoering en samenhang.<\/span><\/p>\n

Financi\u00eble stabiliteit: noodzakelijk, maar niet opnieuw ten laste van dezelfde bedrijven<\/b>
\n<\/b>Positief is dat de regering het belang van macro-economische stabiliteit en prudent financieel beleid centraal stelt. Volgens de Jaarrede verbeterde het primaire saldo en bedroeg de gemiddelde inflatie tot en met juli 2026 8,9 procent, terwijl de internationale reserves opliepen tot bijna USD 2 miljard. Tegelijk blijft de overheidsschuld met 100,4 procent van het BBP in augustus 2026 zeer hoog.<\/span><\/p>\n

Voor 2027 worden de overheidsinkomsten geraamd op SRD 70,1 miljard en de uitgaven op SRD 80,9 miljard, waarmee een begrotingstekort van SRD 10,8 miljard, oftewel 4 procent van het BBP, wordt voorzien. Deze cijfers zijn ook door de regering en De Nationale Assembl\u00e9e gepubliceerd.<\/span><\/p>\n

Vanuit het bedrijfsleven is vooral van belang hoe de regering de staatsinkomsten verder wil verhogen. De uitspraak van de president dat de oplossing niet steeds kan zijn om dezelfde burgers en bedrijven zwaarder te belasten, is daarom relevant. De aangekondigde inzet op betere naleving, verbreding van de belastinggrondslag, bestrijding van informele activiteiten en versterking van de inning sluit aan bij de oproep vanuit het georganiseerde bedrijfsleven om de formele sector niet voortdurend als eerste bron voor aanvullende inkomsten te beschouwen.<\/span><\/p>\n

De VSB acht het daarbij van belang dat nieuwe fiscale en invorderingswetgeving niet uitsluitend vanuit het perspectief van hogere inning wordt ontworpen. Rechtsbescherming, proportionaliteit, uitvoerbaarheid en voldoende mogelijkheden voor bezwaar en beroep moeten eveneens gewaarborgd zijn. Modernisering van de Belastingdienst moet leiden tot een effici\u00ebnter systeem en een bredere belastingbasis, niet slechts tot zwaardere druk op reeds compliant ondernemingen.<\/span><\/p>\n

Investeringsklimaat: ambitie moet worden vertaald naar rechtszekerheid<\/b>
\n<\/b>De regering kondigt nieuwe investeringswetgeving aan, versterking van de investeringsunit en verdere verbetering van het ondernemingsklimaat. Daarnaast wil zij private investeringen aantrekken voor belangrijke ontwikkelingsprojecten.<\/span><\/p>\n

Die richting is relevant en vraagt om verdere concretisering. Voor ondernemers bestaat een goed investeringsklimaat niet uitsluitend uit een nieuwe wet of een investeringsunit. Het gaat ook om voorspelbare regelgeving, transparante procedures, tijdige vergunningverlening, betrouwbare overheidsdienstverlening, toegang tot financiering, rechtszekerheid en consistente toepassing van beleid.<\/span><\/p>\n

Juist op dit punt had de Jaarrede concreter mogen zijn. Ondernemers worden in de dagelijkse praktijk nog geconfronteerd met langdurige administratieve procedures en onduidelijkheden tussen verschillende overheidsinstanties. Digitalisering kan daaraan bijdragen, maar digitalisering van een omslachtig proces maakt het proces op zichzelf nog niet eenvoudiger.<\/span><\/p>\n

De aangekondigde digitalisering van belasting- en douaneprocessen, de digitale ID en verdere invoering van papierloze overheidsprocessen zijn daarom positief. De volgende stap moet zijn om voor belangrijke ondernemersprocessen concrete servicenormen vast te stellen: welke instantie is verantwoordelijk, welke documenten zijn nodig, binnen welke termijn wordt beslist en waar kan een ondernemer terecht wanneer die termijn niet wordt gehaald?<\/span><\/p>\n

Onderwijs en arbeidsmarkt: sterke aansluiting met zorgen bedrijfsleven<\/b>
\n<\/b>Een van de sterkste raakvlakken tussen de Jaarrede en de prioriteiten van de VSB betreft onderwijs en arbeidsmarkt. De regering erkent dat vrijwel alle sectoren kampen met capaciteitsproblemen en wil gericht bepalen welke vaardigheden en beroepsgroepen Suriname de komende jaren nodig heeft. Ook wordt gewerkt aan Labour Market Alignment en verdere samenwerking met sociale partners.<\/span><\/p>\n

Bijzonder relevant is de aangekondigde versterking van het beroepsonderwijs. De regering stelt expliciet dat Suriname naast academici ook technici, vakmensen, ondernemers en praktisch geschoolde professionals nodig heeft. Zij wil korte, flexibele en praktijkgerichte beroepsopleidingen ontwikkelen en benadrukt dat intensieve samenwerking met het bedrijfsleven noodzakelijk is voor stageplaatsen, begeleiding en directe aansluiting op de arbeidsmarkt.<\/span><\/p>\n

Dit sluit nauw aan bij de inzet van de VSB op betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en het structureel ontwikkelen van leer-werkplekken. De uitdaging is nu om van incidentele stages en projecten naar een structureel publiek-privaat systeem te gaan. Bedrijven moeten niet uitsluitend worden benaderd als aanbieders van stageplaatsen, maar als volwaardige partners bij curriculumontwikkeling, beroepskwalificaties, apparatuur en software, docentprofessionalisering en het vaststellen van toekomstige skillsbehoeften.<\/span><\/p>\n

Local content: van ambitie naar kansen voor Surinaamse bedrijven<\/b>
\n<\/b>Ook op het gebied van local content bevat de Jaarrede belangrijke aanknopingspunten. De regering positioneert olie en gas nadrukkelijk als katalysator voor de bredere economie en stelt dat local content niet alleen betrekking moet hebben op olie, gas en mijnbouw. Het voorontwerp van de Local Content Wet moet in 2027 na stakeholdervalidatie worden ingediend, terwijl ook wordt gewerkt aan een Local Content Authority en harmonisatie met onder andere de Investeringswet en Aanbestedingswet.<\/span><\/p>\n

Belangrijk is bovendien dat de president zowel de positie van Surinaamse werknemers als die van het Surinaamse bedrijfsleven expliciet benoemt. Local content moet volgens de regering uiteindelijk leiden tot lokale kennis, technologie en capaciteit.<\/span><\/p>\n

Dat sluit sterk aan bij het uitgangspunt dat de komende olie- en gasontwikkeling niet uitsluitend moet leiden tot tijdelijke contracten, maar tot duurzame versterking van lokale ondernemingen.<\/span><\/p>\n

Daarbij moet echter worden gewaakt voor een systeem waarin local content hoofdzakelijk op papier bestaat. Lokale bedrijven moeten daadwerkelijk kunnen concurreren. Dat vereist toegang tot financiering, internationale certificering, kennis, personeel en aanbestedingsmogelijkheden, maar ook een level playing field ten opzichte van buitenlandse ondernemingen.<\/span><\/p>\n

Diversificatie en productie: juiste richting, maar uitvoering vereist keuzes<\/b>
\n<\/b>De regering kiest landbouw, bosbouw, toerisme en cultuur als sectoren met comparatieve voordelen en legt daarbij nadruk op lokale verwerking en waardetoevoeging. Ook de inzet op agro-industrie, productie- en ondernemingsfinanciering en verdere uitrol van kredietprogramma’s sluit aan bij de noodzaak om de economie minder afhankelijk te maken van extractieve sectoren.<\/span><\/p>\n

Deze keuze verdient nadere uitwerking in concrete sectoragenda’s. Wanneer sectoren als strategisch worden aangemerkt, moet duidelijk worden welke fiscale, infrastructurele, financierings- en handelsinstrumenten beschikbaar worden gesteld en welke belemmeringen worden weggenomen.<\/span><\/p>\n

Economische diversificatie ontstaat immers niet door sectoren als prioriteit te benoemen, maar door voor ondernemers de omstandigheden te cre\u00ebren waaronder investeren, produceren en exporteren daadwerkelijk aantrekkelijk wordt.<\/span><\/p>\n

Energie en infrastructuur blijven randvoorwaarden voor groei<\/b>
\n<\/b>Voor het bedrijfsleven is betrouwbare energievoorziening een fundamentele productiefactor. De regering erkent de problematiek rond loadshedding en kondigt investeringen aan om de energievoorziening te diversifi\u00ebren richting gas en zonne-energie.<\/span><\/p>\n

Ook infrastructuur wordt nadrukkelijk gekoppeld aan economische ontwikkeling. De regering kondigt onder andere investeringen aan in wegen, bruggen, luchthavenfaciliteiten, grensverbindingen, vaargeulen en haveninfrastructuur.<\/span><\/p>\n

De VSB onderstreept het belang hiervan, maar wijst erop dat betrouwbaarheid van energie, transport en logistiek geen langetermijnambitie alleen kan zijn. Storingen, congestie en onvoldoende infrastructuur hebben vandaag al directe gevolgen voor productiekosten en concurrentievermogen. Het bedrijfsleven heeft daarom behoefte aan concrete uitvoeringsprogramma’s, investeringsschema’s en transparante voortgangsrapportages.<\/span><\/p>\n

Van beleidsintentie naar uitvoeringsagenda<\/b>
\n<\/b>De Jaarrede 2027 bevat daarmee verschillende beleidsrichtingen die aansluiten bij prioriteiten die vanuit het bedrijfsleven naar voren worden gebracht. Met name de aandacht voor macro-economische stabiliteit, verbreding van de belastinggrondslag, beroepsonderwijs, arbeidsmarktontwikkeling, local content, economische diversificatie, digitalisering en infrastructuur biedt perspectief.<\/span><\/p>\n

Tegelijkertijd is 2027 een cruciaal jaar. De president kwalificeert het zelf als voorbereidingsjaar voor de komende olieperiode. Dat betekent dat er weinig ruimte is om structurele hervormingen opnieuw vooruit te schuiven.<\/span><\/p>\n

Voor de VSB ligt de kern daarom niet alleen bij wat de regering wil bereiken, maar vooral bij hoe, wanneer en met wie dit wordt gerealiseerd.<\/span><\/p>\n

De overgang van beleidsvoornemens naar uitvoering vraagt om duidelijke prioriteiten, verantwoordelijke instituten, realistische tijdlijnen, meetbare indicatoren en structurele betrokkenheid van het bedrijfsleven en andere sociale partners. Ook de regering erkent dat de lage uitvoeringscapaciteit van de overheid een belangrijke uitdaging vormt en dat beter moet worden vastgelegd wat is afgesproken, wie verantwoordelijk is en wanneer resultaten moeten worden bereikt. Daar ligt wellicht de belangrijkste toets voor 2027.<\/span><\/p>\n

De richting die in de Jaarrede wordt aangegeven biedt op meerdere punten aanknopingspunten voor het bedrijfsleven. De volgende stap moet zijn om die richting te vertalen naar een concrete en toetsbare uitvoeringsagenda, waarin overheid, bedrijfsleven en sociale partners ieder hun verantwoordelijkheid nemen.<\/span><\/p>\n

Voor Suriname, dat zich in hoog tempo moet voorbereiden op een nieuwe economische fase, zal uiteindelijk niet het aantal aangekondigde plannen bepalend zijn, maar de mate waarin plannen daadwerkelijk worden uitgevoerd en leiden tot een beter ondernemingsklimaat, hogere productiviteit, meer lokale waardecreatie en duurzame werkgelegenheid.<\/span><\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div>
\"\"<\/a><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
<\/div><\/div><\/div>\n