TERUGBLIK 2018

In het haast afgelopen jaar schijnen wij een zekere mate van macro-economische stabiliteit te hebben bereikt, maar de VSB is net als andere deskundigen van mening, dat er sprake is van een kwetsbaar evenwicht en dat er nog een lange weg te gaan is totdat er sprake is van een solide stabiliteit. De verdiencapaciteit van de economie is nog lang niet hersteld, laat staan teruggekeerd naar het niveau van voor de crisis. Hoewel de extractieve sector positieve ontwikkelingen vertoonde, was dit zeker niet het geval voor alle sectoren, waar ondernemers met de nodige creativiteit, innovatie en doorzettingsvermogen zich wederom staande kunnen
houden.

De VSB heeft wederom moeten constateren, dat de nodige stappen om het ondernemersklimaat te verbeteren en ondernemerschap te stimuleren grotendeels zijn uitgebleven. Ook dit jaar heeft de VSB geconstateerd, dat er bij bepaalde beleidsmakers onvoldoende kennis is over de aard en omstandigheden van het Surinaams bedrijfsleven. Het is daarom goed om ook nu te benadrukken, dat het bedrijfsleven in Suriname veelal bestaat uit micro -, kleine – en middelgrote ondernemingen, aangevuld met enkele groepen van bedrijven en wat grote bedrijven, die veelal goud multinationals zijn. Een dergelijke economie heeft behoefte aan maatregelen, die het ondernemersklimaat ondersteunen, zodat alle bedrijven middels het ondernemen van hun specifieke economische activiteiten kunnen bijdragen aan de groei van de economie en duurzame ontwikkeling, waaronder Decent Work.

Alhoewel verschillende politici de noodzaak van de diversificatie van de economie benadrukken, zijn er helaas weinig tot geen maatregelen getroffen om daadwerkelijk hieraan inhoud te geven. De VSB heeft evenals voorgaande jaren in 2018 het beleid van de overheid kritisch gevolgd en gevraagd en ongevraagd geadviseerd over uiteenlopende onderwerpen, zoals de noodzaak van het baggeren van de Suriname Rivier, de noodzakelijke hervormingen van het basiszorg systeem, overleg met de sociale partners. Ook zijn er adviezen uitgebracht
over toetreding tot de Economic Partnership Agreement (EPA), toegang tot de CARICOM markt,
het energiebeleid en kritische evaluatie van de verschillende wetten, die zijn aangenomen.

Helaas heeft de VSB moeten constateren, dat de overheid veel te weinig doet met deze adviezen met als gevolg een sociaal zekerheidsstelsels wat op instorten staat, verliezen van business door een steeds slechter wordende toegang van de Suriname rivier en uitblijven van de noodzakelijke diversificatie.

Transparantie, level playing field en corruptive

Ook in 2018 heeft de VSB gewezen op het gebrek aan transparantie en een equal level playing field voor wat betreft het handelen van de overheid. Een groot probleem bleef de smokkel, welke gezien de hoeveelheden op de markt, astronomische vormen schijnt te hebben aangenomen. Bedrijven, die zich op elk gebied houden aan hun wettelijke verplichtingen, worden hierdoor in ernstige problemen gebracht met alle consequenties van dien, terwijl de staat ook de nodige inkomsten mis loopt. Het versterken en hervormen van de verschillende
toezichthoudende organen, zoals de Douane, Stichting voor Bosbeheer en Bostoezicht en andere instanties moet onverkort worden voortgezet.

De VSB heeft met gepaste bezorgdheid kennisgenomen van de diverse corruptieschandalen, die zich in 2018 op meerdere momenten hebben voorgedaan. De VSB maakt zich dan ook ernstig zorgen om het uitblijven van de afkondiging en operationalisering van de anti-corruptie wet.
Gebrek aan transparantie bij de overheid voor wat betreft overheidsaanbestedingen en het verstrekken van vergunningen blijft groot en er zijn geen tot weinig vorderingen geboekt op dat gebied. De VSB heeft evenals andere organisaties van het bedrijfsleven vaker gepleit voor een Public Procument Autoriteit en een Public Procurement Notice Board voor vergroting van de transparantie.

Economische situatie en ontwikkelingen

In 2018 is de inflatie in de periode januari – november een single digit cijfer gebleven en de verwachting is ook, dat dit in december het geval zal zijn. Voorgaande houdt in, dat de inflatie reeds 14 maanden een single digit cijfer is, maar ook, dat de jaarinflatie dit eveneens zal zijn.
Ook de US-dollar koers is in de afgelopen maanden vrij stabiel gebleven, hetgeen de voorspelbaarheid van handelen positief heeft beïnvloedt. De VSB heeft ook dit jaar het streven van de Centrale Bank van Suriname om monetaire stabiliteit te behouden ondersteund, aangezien een ieder, dus ook het bedrijfsleven, baat heeft bij stabiliteit. Alhoewel de VSB samen met andere partijen getracht heeft een bijdrage te leveren aan de stabiliteit van de wisselkoers blijkt keer op keer dat prudent overheidshandelen de belangrijkste voorwaarde is voor vertrouwen en stabiliteit.

De VSB heeft ook het streven van de Centrale Bank om middels surveys een actueel beeld te krijgen van de economie ondersteund en roept het bedrijfsleven op om ook in 2019 de gevraagde informatie op te sturen naar de bank, vooral daar het gaat om een wettelijke verplichting. De ontwikkelingen van het Surinaams bankwezen zijn nauwgezet gevolgd door de VSB en is ondermeer waargenomen, dat met de recente aandelenemissie er niet alleen nieuwe verhoudingen zijn ontstaan bij de grootste private bankinstelling in Suriname, maar er ook inhoud is gegeven aan de wettelijke verplichting voor wat betreft de aandelenverhoudingen. De VSB roept de overheid op om met de grootste voortvarendheid ook te voldoen aan de wettelijke verplichtingen en haar aandelenverhouding in de Hakrinbank op dezelfde transparante manier terug te brengen naar het wettelijk maximum.

De pensionering van de heer Jim Bousaid betekende het einde van een generatie van bankiers, die decennialang het bankwezen in Suriname hebben geleid, maar tevens ook de overname van een nieuwe generatie. De VSB zal ook in 2019 samen optrekken met de Surinaamse Bankiersvereniging om te werken aan de verdere versterking van de Surinaamse economie.

Een belangrijk punt van zorg blijft het overheidstekort en de naar de mening van de VSB excessieve leningen, die worden aangegaan door de overheid zonder maatregelen, die ertoe moeten leiden, dat de verdiencapaciteit in de toekomst voldoende is om aan de terugbetaling en overige verplichtingen te kunnen voldoen.

Foreign Direct Investment een noodzaak

De VSB heeft met genoegen kennisgenomen van de stappen van de regering om Investsur te operationaliseren. Ook dit was één van de vele adviezen, die de VSB en haar partners in het Overlegplatform van het Bedrijfsleven reeds in 2017 aan de regering hadden gegeven. De VSB heeft dan ook deskundig kader ter beschikking gesteld om zitting te nemen in de Raad van Toezicht.

De VSB blijft onverkort van mening, dat Suriname ernstige behoefte heeft aan diversificatie van de economie om duurzame ontwikkeling te garanderen. Foreign Direct Investment kan hierin een belangrijke rol vervullen, maar ook de facilitering van het lokaal bedrijfsleven moet terdege ter hand worden genomen, vooral daar kleine – en middelgrote bedrijven voor het scheppen van werkgelegenheid zorgen. De VSB blijft van mening, dat de beste manier voor welvaartsverbetering is, het creëren van Decent Work, welke geijkt is op lokale omstandigheden, inclusief van het bedrijfsleven in Suriname.

De VSB blijft ook van mening, dat ontvangen hulp van bevriende naties in welke vorm dan ook, nimmer mag leiden tot ongebreidelde toegang van welke mogendheid dan ook, inclusief juridische en natuurlijke personen, tot de rijkdommen van Suriname. De VSB waarschuwt daarom dan ook voor een eenzijdige focus voor wat betreft het aantrekken van Foreign Direct Investment en ziet in dit kader het liefst ook een gediversifieerde portfolio, welke in acht neemt sectoren, waar het Surinaams bedrijfsleven reeds goed vertegenwoordigd en ontwikkeld is ten
opzichte van sectoren, die nog grotendeels onontwikkeld of onderontwikkeld zijn.